تئوری انتخاب

تئوری انتخاب

تا حالا شده احساس خیلی بدی داشته باشی ولی ندونی چرا حال روحیت خوب نیست؟ وقتی هم که دلیلش رو میفهمی به نظرت میاد که برای تغییر احساست، هیچ کاری از دستت برنمیاد. توی این مقاله میخوایم بر اساس کتاب تئوری انتخاب، این سوال رو بررسی کنیم و ببینیم که آیا واقعا ما نمیتونیم احساساتمون رو تغییر بدیم؟
همه ما انسان‌ها فارغ از اینکه در کجای این کره خاکی متولد شدیم چه جنسیتی داریم
و با چه پدر و مادری بزرگ شدیم و الان کجا هستیم هممون پنج نیاز اصلی و اساسی روانشناختی داریم که این نیاز های پنجگانه عبارتند از:
یک: نیاز به بقا و زنده ماندن: Survival
دو: نیاز به قدرت: Power
سه: عشق و تعلق: Love and Belonging
چهار: نیاز به آزادی: Freedom
پنج: نیاز به تفریح: Fun

اپیزود اول – نیازهای پنجگانه رو بشنوید

حالا الان سوالی که به ذهن خیلی ها میرسه اینه که ما یه عالمه نیازهای دیگر هم داریم چرا باید همه نیازهامون خلاصه بشه تو همین ۵ تا ؟؟ که جواب این سوال خیلی ساده هست اونم اینه که هر کدوم از نیازهایی که ما داریم در واقع زیرمجموعه‌ای از یکی از این نیازهاست مثلاً نیاز به احساس امنیت میره زیر مجموعه بقا و زنده ماندن نیاز به غذا خوردن، خوابیدن، کار کردن یه جورایی نیاز ما به قدرت را ارضا میکنه و همینطور برای بقای ما لازمه یا مثلا نیاز ما به هر چیز سرگرم کننده یا مفرحی میره زیر مجموعه نیازمون به تفریح!

حتما مقاله اهمیت تفریح رو بخونید.

نیازهای پنجگانه انسان

آقای گلسر در کتاب تئوری انتخاب باور داره که ما در کل طول عمرمون از نوزادی تا زمان مرگ فقط در حال رفتار کردن هستیم تا این نیازهای پنجگانه رو برطرف کنیم و یا در واقع کاسه این نیازهامون رو پر نگه داریم. حتی اگر حالمون هم بد میشه به خاطر خالی شدن یکی از این کاسه هاست و حتی تفاوت شخصیت آدما که مفصل در اپیزود اول پادکست ناجی راجع بهش صحبت کردیم، چون اندازه‌ی این نیاز ها بسته به هر فردی متفاوته یعنی در واقع اون ظرف و اون کاسه ای که بهت گفتم ممکنه کوچکتر یا بزرگتر باشه بسته به هر فردی یعنی مثلا در بعضی از افراد ظرف قدرت خیلی بزرگتر از ظرفهای نیازهای دیگر شونه یعنی طرف اونقدری که احتیاج به قدرت داره شاید احتیاج به تفریح نداره احتیاج به رابطه عاطفی نداره همهمون همه ی این پنج تا نیاز رو داریم اما اندازش فرق داره، اگه بخوام با مثال بگم که براتون ملموس تر باشه فرض کن کسی که ظرف قدرتش خیلی بزرگتر از نیازهای دیگرشه، احتیاج داره که حرف خودش را به کرسی بنشونه همیشه حق قدرت با اون باشه معمولا ترجیح می‌دهد که لیدر و رهبر یک گروهی باشه و شاید خیلی احتیاج نداشته باشه که توی رابطه عشقی باشه و خب مثلاً کار کردن در دنیای امروز یکی از نمادهای قدرته و خب اینجور افراد کار و حرفه شون خیلی براشون مهمه، بیشتر از هرچیز دیگه ای، اون موقعیت اجتماعیه خیلی براشون مهمه اینکه حرفشون برو داشته باشه یا مثلا اونایی که کاسه و ظرف عشق و تعلقشون خیلی بزرگتر از نیازهای دیگر شونه معمولاً خیلی درگیر رابطه عاطفی میشن یعنی یه جورایی اصلاً حتماً باید با یه آدمی تو رابطه عاطفی عمیق باشند تا حالشون خوب باشه و اونجوریه که میتونن واقعا از زندگی لذت ببرن و رضایت کافی داشته باشن. بعضی ها هم هستند که ظرف تفریح شون خیلی گندست قطعاً دور و برتون از این آدم ها دیدین که بیشتر تایم زندگیشون رو به تفریح کردن اختصاص می‌دهند اینکه برن با دوستاشون بیرون و پارک و سینما و بازی کنن و این موضوع خیلی براشون مهمه و البته خیلی از ما ها میخوایم ازشون با لفظ سرخوش یاد کنیم اما در واقع اینطور نیست چون آنقدری که اونا احتیاج به تفریح دارند شاید ما نداریم یعنی در واقع اونقدری که اونا با تفریح کردن حالشون خوب میشه حال بعضی از ما حتی شاید بد هم بشه چون اونقدر نیاز به تفریح نداریم و خب حتما دورو برتون دیدین کسایی که ظرف تفریحشون خیلی بزرگتر از نیازهای دیگرشون باشه اگه مجبور باشن یه هفته هر روز توی یک خونه بمونن حسابی کسل و بی حوصله میشن حتی ممکنه افسرده بشن در حالی که برای بقیه آدما شاید این بازه خیلی باید طولانی تر بشه تا حالشون بد بشه!

عکس مقاله تئوری انتخاب

توی اپیزود 1 پادکست ناجی خیلی مفصل تر درباره این 5 تا نیاز صحبت کردیم. و اگه دوست داری بیشتر درباره نیازهای 5گانه بدونی ، این اپیزود رو گوش بده.

حالا الان میخوام بریم سر اصل مطلب که همون متد تئوری انتخاب هستش.

ویلیام گلسر میگه هر رفتاری که از تولد تا مرگ از ما سر میزنه یک رفتار کلی هست. این رفتار کلی ما یکسری زیرمجموعه و مولفه داره که این مولفه ها باهم رفتار کلی ما رو تشکیل میدن. ایشون در کتاب تئوری انتخاب اومدن رفتار کلی رو به یک ماشین تمثیل کردن که چهارتا چرخ داره، یعنی رفتار ما هم چهارتا مولفه داره، درست مثل یک ماشین.
چرخ اول یا همون مولفه اول فکر ماست، مولفه دوم عمل ماست، مولفه سوم احساس و مولفه چهارم، فیزیولوژی یا کارکرد بدن هست. این ماشین رفتار آقای گلسر الان در دنیا کلی معروف شده و طرفدار داره و در واقع با این متد میشه خیلی از چیزها رو توجیه کرد Total Behavior Car.

ماشین رفتار گلسر

حالا این ماشینو جوری تصور کن که دوتا چرخ جلوی این ماشین، یکی افکار ما هستن و دیگری اعمال ما و دوتا چرخ عقب، یکی احساس و دیگری فیزیولوژی هستش. اگر به صفحه تلگرام و اینستاگرام ناجی هم سر بزنی اونجا عکس ماشین رفتار آقای گلسر رو پست کردم که بتونی تصویرسازی ذهنی رو راحت تر انجام بدی. حالا یه نکته خیلی مهم اینکه این چهارتا چرخ به طرز شگرفی باهم در تعامل هستن و در واقع در تاثیر و تاثر همدیگه هستن که اینو هم جلوتر توضیح میدم. و اما یک خبر خوب اینه که آقای گلسر میگه: ما در هرجایی که به دنیا بیایم، با هر جنسیتی، با هر پدر و مادری و با هر نوع وضعیت فیزیکی ، همواره به دوتا چرخ جلوی این ماشین کنترل مستقیم و مطلق داریم، یعنی فکر و عملمون تحت کنترل خودمونه و این درحالیکه که احساس و فیزیولوژی ما به طور کامل دست ما نیست. خبر خوبتر اینکه ما همواره میتونیم با کنترل کردن چرخ های جلو یعنی فکر و عملمون، چرخ های جلو رو هم به حرکت دربیاریم و این ماشین رفتار رو کنترل کنیم. این یعنی اینکه ما قربانی دست و پا بسته اون 5تا نیاز نیستیم، ما برده احساساتمون نیستیم و ما هیچوقت به طور کامل تحت کنترل فیزیولوژی بدنمون قرار نمیگیریم.
معمولا آدما چون به این موضوع و متد تئوری انتخاب آگاه نیستن و ماشین رفتار رو نمیشناسن، همیشه خودشون رو قربانی میدونن، قربانی احساساتشون، اتفاقاتی که اطرافشون میوفته یا حتی فیزیولوژی بدنشون، ژنشون. در حالیکه باید بگم ما قربانی هیچکدوم از اینا نیستیم و امروز همین جا، همین لحظه این ماییم که انتخاب میکنیم. در اینجا باید بگم که این متد تقریبا چهار ساله پیش زمانی که ایران بودم، درست زمانی که من در اوج افکار منفی بودم، تئوری انتخاب زندگی من رو نجات داد. زمانی که مدام فکرهای منفی و ترسناک توی ذهنم داشتم که حتی موجب شده بود روی وضعیت فیزیکی و گوارشی بدنم به شدت تاثیر بذاره، حتی به یاد دارم که یکبار به خاطر شدت افکار منفی و استرس زیادی که داشتم توی یک هفته سه بار رفتم زیر سرم و من اصلا نمیدونستم که اتفاقاتی که داشت میوفتاد، فقط و فقط به خاطر افکار منفی بود که توی ذهنم بود و نمیدونستم که افکار منفی کاملا با کارکرد بدن من ارتباط مستقیم دارن، تا اینکه به طور خیلی اتفاقی یک فایل صوتی به دستم رسید از سخنرانی دکتر علی صاحبی عزیز، مترجم کتاب تئوری انتخاب که در واقع این فایل صوتی زندگی من رو نجات داد و من رو با دیدگاهی جدید و رویکردی فوق العاده یعنی همین ماشین رفتار آشنا کرد. اگر دلت میخواد بیشتر درباره تئوری انتخاب بدونی و همچنین اون فایل سخنرانی دکتر علی صاحبی رو بشنوی حتما اپیزود 1 و اپیزود 2 پادکست ناجی رو گوش کن!

بدون نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.